Ngày Sau cùng là Ngày mà tất cả nhân loại sẽ được phục sinh trở lại từ cõi chết để chịu sự phán xét và thưởng phạt của Allah, được gọi là Ngày Phục sinh hay Ngày Phán xét cuối cùng.
Gọi là Ngày Sau cùng bởi vì đó là ngày tận cùng của thế giới trần tục, và sau ngày đó sẽ không còn ngày hay đêm nào nữa tức không có khái niệm thời gian mà chỉ có sự vĩnh hằng và mãi mãi, hoặc sẽ mãi mãi sống trong Thiền Đàng hạnh phúc vĩnh hằng hoặc sẽ đời đời bị đày trong Hỏa ngục chịu cảnh khổ ải kiếp kiếp.
Đức tin vào Ngày Sau cùng bao ham ba điều:
ü Thứ nhất: Tin vào sự phục sinh, đó là người chết sẽ được Allah cho sống lại từ cõi chết khi tiếng Còi thứ hai được hụ lên, tất cả nhân loại sẽ trở dậy từ cõi mộ trong thể trạng ban đầu (trần truồng, không Khitan tức dương vật còn nguyên vẹn da quy đầu). Allah, Đấng Tối Cao và Ân Phúc phán:
﴿ كَمَا بَدَأۡنَآ أَوَّلَ خَلۡقٖ نُّعِيدُهُۥۚ وَعۡدًا عَلَيۡنَآۚ إِنَّا كُنَّا فَٰعِلِينَ ١٠٤ ﴾ [سورة الأنبياء: 104]
{Giống như việc TA khởi nguyên sự tạo hóa lần đầu, TA sẽ tái lập nó. Đó là một lời hứa ràng buộc TA phải thực hiện. Quả thật, TA chắc chắc sẽ làm điều này.} (Chương 21 – Al-Ambiya, câu 104).
Sự phục sinh là sự thật chắc chắn xảy ra, nó được khẳng định bởi Qur'an, Sunnah và sự thống nhất của toàn thể tín đồ Muslim.
Allah, Đấng Tối Cao và Toàn Năng phán:
﴿ ثُمَّ إِنَّكُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ لَمَيِّتُونَ ١٥ ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ تُبۡعَثُونَ ١٦ ﴾ [سورة المؤمنون: 15, 16 ]
{Rồi sau đó, chắc chắn các ngươi sẽ chết. Rồi vào Ngày Phục sinh các ngươi sẽ được cho sống lại.} (Chương 23 - AlMu'minu-n, câu 15, 16).
Nabi Muhammad e nói:
« يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً » متفق عليه.
“Vào Ngày Phục sinh, nhân loại được cho sống lại với thể trạng trần truồng, không Khitan (dương vật vẫn ở trạng thái nguyên thủy tức có da quy đầu)." (Albukhari, Muslim).
Tất cả các tín đồ Muslim đều đồng thuận về sự thật này, và sự thật này là mục đích mà Allah tạo rạ nhân loại để Ngài thử thách và thưởng phạt họ. Allah, Đấng Tối Cao và Toàn Năng phán:
﴿ أَفَحَسِبۡتُمۡ أَنَّمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ عَبَثٗا وَأَنَّكُمۡ إِلَيۡنَا لَا تُرۡجَعُونَ ١٥ ﴾ [سورة المؤمنون : 115]
{Phải chăng các ngươi nghĩ rằng TA đã tạo hóa các ngươi chỉ để vui chơi phù phiếm và các ngươi sẽ không trở lại gặp TA ư?} (Chương 23 – AlMu'minun, câu 115).
Allah, Đấng Tối Cao và Toàn Năng phán bảo với vị Nabi của Ngài e:
﴿ إِنَّ ٱلَّذِي فَرَضَ عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ لَرَآدُّكَ إِلَىٰ مَعَادٖۚ ﴾ [سورة القصص: 85]
{Quả thật, Đấng đã ban cho Ngươi Qur'an sẽ đưa Ngươi trở lại cố hương (cõi Đời sau).} (Chương 28 – AlQisas, câu 85).
ü Thứ hai: Tin vào sự Phán xét và Thưởng phạt, mỗi người bề tôi đều phải bị xét xử và thưởng phạt công minh của Allah.
Allah, Đấng Tối Cao và Ân Phúc phán:
﴿ إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ ٢٥ ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم ٢٦ ﴾ [سورة الغاشية: 25 ، 26]
{Quả thật, họ (con người) chắc chắn sẽ trở lại gặp TA, rồi TA có nhiệm vụ thanh toán họ.} (Chương 88 – Al-Ghashiyah, câu 25, 26).
﴿ مَن جَآءَ بِٱلۡحَسَنَةِ فَلَهُۥ عَشۡرُ أَمۡثَالِهَاۖ وَمَن جَآءَ بِٱلسَّيِّئَةِ فَلَا يُجۡزَىٰٓ إِلَّا مِثۡلَهَا وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ١٦٠ ﴾ [سورة الأنعام: 160]
{Ai đến trình diện Allah với một điều phúc lành thì sẽ được hưởng mười điều lành tương tự, ngược lại, ai đến gặp Allah với một điều xấu thì sẽ bị phạt bằng một điều xấu tương tự. Và họ sẽ không bị đối xử bất công.} (Chương 6 – Al-An'am, câu 160).
﴿ وَنَضَعُ ٱلۡمَوَٰزِينَ ٱلۡقِسۡطَ لِيَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ فَلَا تُظۡلَمُ نَفۡسٞ شَيۡٔٗاۖ وَإِن كَانَ مِثۡقَالَ حَبَّةٖ مِّنۡ خَرۡدَلٍ أَتَيۡنَا بِهَاۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَٰسِبِينَ ٤٧ ﴾ [سورة الأنبياء: 47]
{Và TA đã đặt những chiếc cân công minh cho Ngày Phán xét, bởi thế, không một linh hồn nào bị bất công bất cứ một điều gì, và cho dù điều gì đó có nhỏ bằng hạt bụi đi chăng nữa cũng sẽ được TA mang ra phán xét. Và một mình TA thanh toán là quá đủ!} (Chương 21 – Al-Ambiya, câu 47).
Ông Ibnu Umar t thuật lại rằng Nabi e nói:
« إِنَّ اللهَ يُدْنِى الْمُؤْمِنَ فَيَضَعُ عَلَيْهِ كَنَفَهُ ، وَيَسْتُرُهُ فَيَقُولُ أَتَعْرِفُ ذَنْبَ كَذَا أَتَعْرِفُ ذَنْبَ كَذَا فَيَقُولُ نَعَمْ أَىْ رَبِّ . حَتَّى إِذَا قَرَّرَهُ بِذُنُوبِهِ وَرَأَى فِى نَفْسِهِ أَنَّهُ هَلَكَ قَالَ سَتَرْتُهَا عَلَيْكَ فِى الدُّنْيَا ، وَأَنَا أَغْفِرُهَا لَكَ الْيَوْمَ . فَيُعْطَى كِتَابَ حَسَنَاتِهِ ، وَأَمَّا الْكَافِرُ وَالْمُنَافِقُونَ فَيَقُولُ الأَشْهَادُ هَؤُلاَءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى رَبِّهِمْ ، أَلاَ لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمِينَ » متفق عليه.
“Quả thật Allah khoan dung với người có đức tin nên Ngài che đậy tội lỗi cho y. Ngài nói với y: Ngươi có thừa nhận tội lỗi này, tội lỗi này của Ngươi không, y trả lời: Vâng thưa Thượng Đế, bề tôi xin thừa nhận. Cho tới khi y thừa nhận tất cả mọi tội lỗi của mình và y tự thấy bản thân y chắc chắn sẽ bị hủy diệt thì Ngài bảo y: TA đã che đậy chúng (tội lỗi) cho ngươi trên thế gian, và ngày hôm nay TA tha thứ tội lỗi đó cho ngươi. Thế là, Ngài trao cho y quyển sổ những việc làm công đức và ngoan đạo của y. Còn đối với người Kafir (vô đức tin) và người Munafiq (giả tạo đức tin và ngoan đạo) thì Ngài sẽ gọi từ trên đỉnh đầu của của chúng rằng những người này là những kẻ đã phủ nhận Thượng Đế của chúng, chẳng phải là Allah đã nguyền rủa những kẻ bất công làm điều sai quấy hay sao!" (Albukhari, Muslim).
Và Nabi e cũng có nói:
« إِنَّ اللهَ كَتَبَ الْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ ، ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً ، فَإِنْ هُوَ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللهُ لَهُ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ ، وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبَهَا اللهُ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً ، فَإِنْ هُوَ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا كَتَبَهَا اللهُ لَهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً » رواه البخاري.
“Quả thật, Allah ghi nhận tất cả điều thiện và điều xấu. Rồi Ngài giải thích điều đó rằng: Người nào có ý định làm một điều tốt nhưng không thực hiện thì Allah sẽ ghi cho y một công đức trọn vẹn, nhưng nếu y định tâm làm điều tốt và đã thực hiện điều tốt đó thì Allah sẽ ghi cho y mười công đức rồi sau đó Ngài sẽ nhân lên bảy trăm lần và có thể hơn thế nữa; còn người nào có ý định làm một việc xấu nhưng không thực hiện thì Allah sẽ ghi cho y một công đức trọn vẹn, nhưng nếu y định tâm làm điều xấu và đã thực hiện điều xấu đó thì Allah chỉ ghi cho y một điều xấu mà thôi" (Albukhari).
Và tất cả các tín đồ Muslim đều đồng thuận về việc khẳng định rằng tất cả mọi việc làm cũng như mọi hành vi phải chịu sự thanh toán và thưởng phạt. Và đây là ý nghĩa của việc Allah ban xuống các Kinh sách, cử phái các vị Thiên sứ đến, ban hành và sắc lệnh cho những người bề tôi phải đón nhận những gì mà các vị Thiên sứ của Ngài mang đến, và tuyệt đối chấp hành theo các giáo điều được ban xuống, phải đứng dậy chiến đấu với những kẻ chống đối
﴿ فَلَنَسَۡٔلَنَّ ٱلَّذِينَ أُرۡسِلَ إِلَيۡهِمۡ وَلَنَسَۡٔلَنَّ ٱلۡمُرۡسَلِينَ ٦ فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيۡهِم بِعِلۡمٖۖ وَمَا كُنَّا غَآئِبِينَ ٧ ﴾ [سورة الأعراف: 6، 7]
{Rồi TA (Allah) sẽ hỏi những người tiếp thu Thông Điệp và những Sứ giả của TA. Bởi thế, do hiểu biết, TA sẽ kể lại cho chúng toàn bộ sự tích bởi vì TA không hề vắng mặt (bất cứ lúc nào và nơi nào).} (Chương 7 – Al-Araf, câu 6, 7).
ü Thứ ba: Tin vào Thiên Đàng và Hỏa Ngục. Đây là hai nơi vĩnh hằng dành cho các tạo vật.
Thiên Đàng là một nơi của niềm hạnh phúc bất tận mà Allah, Đấng Tối Cao và Nhân Từ đã chuẩn bị làm phần thưởng dành cho những người có đức tin ngoan đạo, những người đã thực sự tin tưởng vào những gì mà Allah đã sắc lệnh cho họ với một đức tin Iman vững chắc và kiên định, họ đã tuân thủ và chấp hành theo Allah và Thiên sứ của Ngài e, họ luôn thành tâm hướng về Allah và theo đúng đường lối chỉ dạy của Thiên sứ e.
Trong Thiên Đàng có những niềm hạnh phúc, những tiện nghi và sự sung sướng mà chưa có ai từng hưởng thụ và biết đến. Nabi Muhammad e nói:
« قَالَ اللهُ: "أَعْدَدْتُ لِعِبَادِى الصَّالِحِينَ مَا لاَ عَيْنَ رَأَتْ ، وَلاَ أُذُنَ سَمِعَتْ ، وَلاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ". فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ﴿ فَلَا تَعۡلَمُ نَفۡسٞ مَّآ أُخۡفِيَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعۡيُنٖ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ١٧ ﴾ [سورة السجدة: 17] » رواه ا لبخاري و مسلم.
“Allah nói: “TA đã chuẩn bị cho những người bề tôi ngoan đạo của TA những thứ chưa có con mắt nào từng nhìn thấy, chưa có đôi tai nào từng nghe và cũng chưa có một trái tim con người phàm tục nào từng hình dung đến". Nếu muốn, các người hãy đọc lời phán của Ngài: {Không một linh hồn nào biết được niềm vui sướng đã được giấu kín dùng làm phần thưởng cho họ về những việc làm thiện tốt mà họ đã làm} (Chương 32 – Al-Sajdah, câu 17)" (Albukhari, Muslim).
Allah, Đấng Tối Cao và Nhân Từ phán:
﴿ إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ خَيۡرُ ٱلۡبَرِيَّةِ ٧ جَزَآؤُهُمۡ عِندَ رَبِّهِمۡ جَنَّٰتُ عَدۡنٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ رَّضِيَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُواْ عَنۡهُۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَشِيَ رَبَّهُۥ ٨ ﴾ [سورة البينة : 7 ، 8]
{Quả thật, những người có đức tin và làm điều thiện tốt, họ là những sinh vật tốt đẹp nhất. Phần thưởng dành cho họ nơi Thượng Đế của họ là những ngôi vườn Thiên Đàng bên dưới có các dòng sông chảy, họ sẽ trong đó đời đời, Allah sẽ hài lòng về họ và họ sẽ toại nguyện về những gì Ngài ban cho. Đó là phần thưởng dành cho những ai kính sợ Thượng Đế của họ.} (Chương 98 – Al-Bayyinah, câu 7, 8).
Còn Hỏa Ngục là một nơi của sự trừng phạt khổ ải và đau đớn mà Allah, Đấng Tối Cao và Nghiêm Khắc đã chuẩn bị dành cho những kẻ vô đức tin xấu xa và tội lỗi, những kẻ đã phủ nhận Allah và nghịch lại mệnh lệnh của Thiên sứ của Ngài e.
Trong Hỏa Ngục có nhiều hình phạt và nhiều cách đày đọa khác nhau mà con người không thể tưởng tượng được.
Allah, Đấng Tối Cao và Nghiêm Khắc phán:
﴿ وَٱتَّقُواْ ٱلنَّارَ ٱلَّتِيٓ أُعِدَّتۡ لِلۡكَٰفِرِينَ ١٣١ ﴾ [سورة آل عمران: 131]
{Các ngươi hãy khiếp sợ Hỏa Ngục, nơi mà TA (Allah) đã chuẩn bị dành cho những kẻ vô đức tin.} (Chương 3 – Ali-Imran, câu 131).
﴿ إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلظَّٰلِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمۡ سُرَادِقُهَاۚ وَإِن يَسۡتَغِيثُواْ يُغَاثُواْ بِمَآءٖ كَٱلۡمُهۡلِ يَشۡوِي ٱلۡوُجُوهَۚ بِئۡسَ ٱلشَّرَابُ وَسَآءَتۡ مُرۡتَفَقًا ٢٩ ﴾ [سورة الكهف : 29]
{Quả thật, TA (Allah) đã chuẩn bị cho những kẻ làm điều sai quấy Lửa ngọn mà mái vòm sẽ bao nhốt chúng lại bên trong. Và nếu chúng kêu la xin giảm bớt hình phạt thì chúng được giảm cho bằng một loại nước sôi giống như loại dầu sôi; nó sẽ lột hết da mặt của chúng. Thật khiếp đảm thay loại nước uống đó và thật xấu xa thay cho chỗ nghỉ này của chúng!} (Chương 18 – Al-Kahf, câu 29).
﴿ إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمۡ سَعِيرًا ٦٤ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ٦٥ يَوۡمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمۡ فِي ٱلنَّارِ يَقُولُونَ يَٰلَيۡتَنَآ أَطَعۡنَا ٱللَّهَ وَأَطَعۡنَا ٱلرَّسُولَا۠ ٦٦ ﴾ [سورة الأحزاب: 64 - 66]
{Quả thật, Allah nguyền rủa những kẻ không có đức tin và Ngài chuẩn bị cho chúng Lửa nơi Hỏa ngục. Chúng sẽ trong đó đời đời kiếp kiếp và sẽ không tìm ra một vị che chở hoặc một vị cứu tinh nào cả. Vào Ngày mà bộ mặt của chúng bị lấp úp vào Lủa, chúng sẽ than: “Ôi thật khổ thân chúng tôi! Phải chi chúng tôi vâng lệnh Allah và vâng lời Thiên sứ (Muhammad)!"} (Chương 33 – Al-Ahzab, câu 64 – 66).
Những điều nằm trong đức tin Iman nơi Ngày Sau cùng là tin vào tất cả những gì diễn ra sau cái chết, như:
Ø Sự tra hỏi ở cõi mộ (cõi Barzakh có nghĩa cõi ngăn cách giữa thế giới trần gian và thế giời của cõi Đời Sau, hay có thể gọi là cõi chết): Người chết sau khi được chôn cất thì Allah cho hai vị Thiên thần đến tra hỏi ba điều: Thượng Đế của y là ai, tôn giáo của y là gì, và ai là Nabi của y?
Người có đức tin sẽ trả lời một cách mạch lạc rằng: Thượng Đế của tôi là Allah, tôn giáo của tôi là Islam và Muhammad e chính là Nabi của tôi, còn người không có đức tin và tội lỗi sẽ ấp a ấp úng không nói nên lời mà chỉ biết “a.. a.. tôi không biết, a.. a.. tôi không biết" bởi Allah là Đấng đã khiến như thế, Ngài phán rằng:
﴿ يُثَبِّتُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡقَوۡلِ ٱلثَّابِتِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَيُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلظَّٰلِمِينَۚ وَيَفۡعَلُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ ٢٧ ﴾ [سورة إبراهيم: 27]
{Allah làm vững chắc lời nói của những người có đức tin trên cõi đời này và ở Đời Sau và Allah sẽ bỏ mặc (khiến chúng không nói được) những kẻ làm điều sai quấy đi lạc bởi vì Allah làm bất cứ điều gì Ngài muốn.} (Chương 14 – Ibrahim, câu 27).
Còn những người đạo đức giả thì nói rằng tôi không biết, tôi nghe mọi người nói điều gì đó rồi tôi nói theo.
Ø Sự trừng phạt và sự yên nghỉ an lành nơi cõi mộ: Sự trừng phạt trong cõi mộ là đối với những kẻ tội lỗi, đạo đức giả và vô đức tin. Allah, Đấng Tối Cao và Nghiêm Khắc phán:
﴿ وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّٰلِمُونَ فِي غَمَرَٰتِ ٱلۡمَوۡتِ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ بَاسِطُوٓاْ أَيۡدِيهِمۡ أَخۡرِجُوٓاْ أَنفُسَكُمُۖ ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ عَذَابَ ٱلۡهُونِ بِمَا كُنتُمۡ تَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ وَكُنتُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِهِۦ تَسۡتَكۡبِرُونَ ٩٣ ﴾ [سورة الأنعام: 93]
{Và nếu Ngươi (Muhammad) có thể nhìn thấy được tình cảnh của những kẻ gian ác giẫy giụa đau đớn vào lúc sắp chết khi các Thiên thần giăng tay đến chúng để lôi linh hôn của chúng ra khỏi chúng. Các Thiên thần bảo: Hãy xuất hồn ra, ngay nay các ngươi sẽ nhân lấy hình phạt nhục nhã vị tội các ngươi đã từng nói cho Allah những điều không đúng với sự thật và các ngươi đã khinh thường và phủ nhận các lời Mặc khải của Ngài.} (Chương 6 – Al-An'am, câu 93).
Và Allah, Đấng Tối Cao và Nghiêm Khắc phán về cộng đồng của Fir'aun (Pharaon):
﴿ ٱلنَّارُ يُعۡرَضُونَ عَلَيۡهَا غُدُوّٗا وَعَشِيّٗاۚ وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ أَدۡخِلُوٓاْ ءَالَ فِرۡعَوۡنَ أَشَدَّ ٱلۡعَذَابِ ٤٦ ﴾ [سورة غافر: 46]
{Lửa của Hỏa ngục mà chúng bị mang ra chạm trán cả buổi sáng lẫn buổi chiều. Và vào Ngày mà Giờ xét xử sẽ được thiết lập, sẽ có lời bảo (các Thiên thần): “Hãy đừa thuộc hạ của Fir'aun vào chỗ trừng phạt khắc nghiệt nhất".} (Chương 40 – Ghafir, câu 46).
Và trong bộ Sahih Muslim, Zaib bin Thabit t thuật lại rằng Nabi e nói:
« إِنَّ هَذِهِ الأُمَّةَ تُبْتَلَى فِى قُبُورِهَا فَلَوْلاَ أَنْ لاَ تَدَافَنُوا لَدَعَوْتُ اللهَ أَنْ يُسْمِعَكُمْ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ الَّذِى أَسْمَعُ مِنْهُ ». ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ « تَعَوَّذُوا بِاللهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ ». قَالُوا نَعُوذُ بِاللهِ مِنْ عَذَابِ النَّارِ فَقَالَ « تَعَوَّذُوا بِاللهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ». قَالُوا نَعُوذُ بِاللهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ. قَالَ « تَعَوَّذُوا بِاللهِ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ ». قَالُوا نَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الْفِتَنِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ قَالَ « تَعَوَّذُوا بِاللهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ ». قَالُوا نَعُوذُ بِاللهِ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ»
“Quả thật, cộng đồng này sẽ bị thử thách trong các ngôi mộ của họ, nếu như không vì không được phép nghe thấy những gì trong mộ thì thực sự Ta đã cầu xin Allah cho các ngươi nghe thấy sự trừng phạt trong mộ mà Ta đã nghe thấy". Sau đó Người hướng mặt về phía chúng tôi và nói: “Các ngươi hãy cầu xin Allah che chở các ngươi tránh khỏi sự trừng phạt Hỏa ngục". Chúng tôi nói: Cầu xin Allah che chở chúng con tránh khỏi sự trừng phạt trong Hỏa ngục. Người nói: “Các ngươi hãy cầu xin Allah che chở tránh khỏi sự trừng phạt trong cõi mộ!". Chúng tôi nói: Cầu xin Allah che chở chúng con tránh khỏi sự trừng phạt trong cõi mộ. Người nói: “Các ngươi hãy cầu xin Allah che chở các ngươi tránh khỏi những điều dữ có thể nhìn thấy và những điều dữ không thể nhìn thấy!". Chúng tôi nói: cầu xin Allah che chở chúng con tránh khỏi những điều dữ có thể nhìn thấy và những điều dữ không thể nhìn thấy. Người nói: “Các ngươi hãy cầu xin Allah che chở các ngươi tránh khỏi nạn kiếp của Dajjal!". Chúng tôi nói: Cầu xin Allah che chở chúng con tránh khỏi nạn kiếp của Dajjal.".
Còn sự yên nghỉ an lành và hạnh phúc trong cõi mộ thì chỉ dành cho những người có đức tin ngoan đạo. Allah, Đấng Tối Cao và Nhân Từ phán:
﴿ إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ٣٠ ﴾ [سورة فصلت: 30]
{Quả thật, những ai nói: “Thượng Đế của chúng tôi là Allah" rồi thẳng bước trên con đường ngay chính thì các Thiên thần sẽ xuống động viên họ, bảo: “Các ngươi chớ lo sợ cũng chớ nên buồn phiền mà các ngươi hãy vui lên với tin mừng về Thiên Đàng mà quí vị đã được hứa hẹn.} (Chương 41 – Fussilat, câu 30).
﴿ فَلَوۡلَآ إِذَا بَلَغَتِ ٱلۡحُلۡقُومَ ٨٣ وَأَنتُمۡ حِينَئِذٖ تَنظُرُونَ ٨٤ وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنكُمۡ وَلَٰكِن لَّا تُبۡصِرُونَ ٨٥ فَلَوۡلَآ إِن كُنتُمۡ غَيۡرَ مَدِينِينَ ٨٦ تَرۡجِعُونَهَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ٨٧ فَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡمُقَرَّبِينَ ٨٨ فَرَوۡحٞ وَرَيۡحَانٞ وَجَنَّتُ نَعِيمٖ ٨٩ وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ ٩٠ فَسَلَٰمٞ لَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡيَمِينِ ٩١ وَأَمَّآ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡمُكَذِّبِينَ ٱلضَّآلِّينَ ٩٢ فَنُزُلٞ مِّنۡ حَمِيمٖ ٩٣ وَتَصۡلِيَةُ جَحِيمٍ ٩٤ إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ ٱلۡيَقِينِ ٩٥ فَسَبِّحۡ بِٱسۡمِ رَبِّكَ ٱلۡعَظِيمِ ٩٦ ﴾ [سورة الواقعة: 83 - 96]
{Thế tại sao các ngươi (những tên thầy thuốc, những nhà y học tài giỏi, tất cả loài người) không (can thiệp) khi (linh hồn) lên đến tận cổ (của một người) mà chỉ biết lấy mắt nhìn? Quả thật, TA (Allah) ở gần y (người sắp chết) hơn các ngươi nhưng các ngươi không nhìn thấy. Nếu các ngươi tự cho mình không bị phán xử thì tại sao các ngươi không đưa (linh hồn) của các ngươi trở lại thân xác của các ngươi, nếu các ngươi nói thật? Bởi thế, đối với người nào là những người gần nơi Allah nhất (tức được Ngài thương xót) thì sẽ được an nghỉ nơi có hương thơm và Thiên Đàng hạnh phúc. Và nếu y là một trong những người bạn của cánh tay phải (những người có đức tin ngoan đạo) thì sẽ nhận được lời chào Salam (an lành) từ những người bạn bên cánh tay phải; còn nếu y là một trong những kẻ phủ nhận Chân lý và lạc lối thì sẽ được chiêu đãi bằng nước sôi, và sẽ phải chịu thêu đốt trong Lửa của Hỏa ngục. Quả thật, đây là sự thật chắc chắn xảy đến. Bởi thế, hãy tán dương đại danh của Thượng Đế của Ngươi, Đấng Chí Đại!} (Chương 56 – Al-Waqi'ah, câu 83 – 96).
Ông Albarra' bin A-zib t thuật lại, Nabi e nói về người có đức tin khi trả lời hai vị Thiên thần trong mộ:
« فَيُنَادِى مُنَادٍ فِى السَّمَاءِ أَنْ صَدَقَ عَبْدِى فَأَفْرِشُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ وَأَلْبِسُوهُ مِنَ الْجَنَّةِ وَافْتَحُوا لَهُ بَاباً إِلَى الْجَنَّةِ - قَالَ - فَيَأْتِيهِ مِنْ رَوْحِهَا وَطِيبِهَا وَيُفْسَحُ لَهُ فِى قَبْرِهِ مَدَّ بَصَرِهِ » رواه أحمد و أبو داود في حديث طويل.
“Rồi có tiếng phán bảo từ trên trời (Allah) rằng bề tôi của TA đã nói thật, các ngươi hãy chuẩn bị cho y chỗ yên nghỉ từ nơi Thiên Đàng, hãy ăn bận cho y y phục từ nơi Thiên Đàng, và hãy mở một cánh cửa Thiên Đàng cho y. Thế là mùi hương thơm ngát của Thiên Đàng bay đến chỗ của y và ngôi mộ được nới rộng ra với khoảng cách một tầm nhìn của mắt." (Ahmad, Abu Dawood trong một Hadith dài nói về sự tra hỏi trong mộ).
Đức tin vào Ngày Sau cùng mang lại những giá trị tiêu biểu sau:
Ø Thứ nhất: Khuyến khích nỗ lực hành đạo và tuân lệnh để tìm ân phước cho Ngày đó.
Ø Thứ hai: Không làm những điều tội lỗi và trái giáo luật sợ sự trừng phạt của Ngày đó.
Ø Thứ ba: Khiến người có đức tin luôn vui vẻ vì những gì mà y đã mất trên cõi trần để đổi lại những điều hành phúc ở cõi Đời Sau.
Và quả thật, những người vô đức tin đã phủ nhận sự phục sinh sau khi chết, họ cho rằng điều đó là không thể.
Sự khẳng định này hoàn toàn sai. Giáo luật, những cảm nhận bằng các giác quan cũng như trí tuệ con người đều đã chỉ rõ sự khẳng định này là sai.
Về giáo luật: Allah, Đấng Tối Cao và Toàn Năng đã phán:
﴿ زَعَمَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَن لَّن يُبۡعَثُواْۚ قُلۡ بَلَىٰ وَرَبِّي لَتُبۡعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلۡتُمۡۚ وَذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ٧ ﴾ [سورةالتغابن : 7]
{Những kẻ vô đức tin cho rằng chúng sẽ không được phục sinh trở lại. Hãy bảo chúng (hỡi Muhammad!) rằng: Sẽ là điều ngược lại với điều các người nghĩ, thề bởi Thượng Đế của Ta, chắc chắn các người sẽ được phục sinh trở lại rồi các người sẽ được cho biết hết toàn bộ những gì các người đã làm. Và điều đó đối với Allah thật đơn giản} (Chương 64 – Attaghabun, câu 7).
Tất cả các Kinh sách được mặc khải xuống từ Allah đều nói như vậy.
Còn về cảm giác qua các giác quan của con người:
Quả thật, Allah đã cho những người bề tôi của Ngài thấy việc làm cho người chết sống lại trên cõi trần này. Trong chương Albaqarah, có năm thí dụ tiêu biểu cho điều này:
Thí dụ thứ nhất: Khi người dân của Nabi Musa (Moses) u bảo Người: “Bọn ta sẽ không tin lời ngươi cho đến khi nào bọn ta tận mắt thấy được Allah". Thế là Allah đã làm cho họ chết rồi sau đó làm cho họ sống trở lại. Điều này được phán trong câu Kinh mà Allah phán nói với con cháu Israel:
﴿ وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡكُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ ٥٥ ثُمَّ بَعَثۡنَٰكُم مِّنۢ بَعۡدِ مَوۡتِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ٥٦ ﴾ [سورة البقرة: 55 ، 56]
{Và hãy nhớ lại khi các ngươi (Israel) nói với Musa: “Chúng tôi sẽ không bao giờ tin ngươi trừ phi chúng tội thực sự nhìn thấy Allah công khai". Thế là, lưỡi tầm sét đã đánh các ngươi trong lúc các ngươi đang nhìn cảnh tượng. Rồi TA (Allah) làm cho các ngươi sống lại sau cái chết của các ngươi, mong rằng các ngươi biết tạ ơn.} (Chương 2 – Albaqarah, câu 55, 56).
Thí dụ thứ hai: Câu chuyện về một người bị giết hại mà những người Israel đang tranh cãi muốn tìm kẻ sát nhân. Allah đã ra lệnh cho họ phải giết một con bò rồi dùng một phần cơ thể của con bò đó đánh lên xác của người bị giết để người đó sống lại nói cho họ biết ai là kẻ sát nhân. Allah, phán bảo:
﴿ وَإِذۡ قَتَلۡتُمۡ نَفۡسٗا فَٱدَّٰرَٰٔتُمۡ فِيهَاۖ وَٱللَّهُ مُخۡرِجٞ مَّا كُنتُمۡ تَكۡتُمُونَ ٧٢ فَقُلۡنَا ٱضۡرِبُوهُ بِبَعۡضِهَاۚ كَذَٰلِكَ يُحۡيِ ٱللَّهُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَيُرِيكُمۡ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ٧٣﴾ [سورة البقرة: 72 ، 73]
{Và hãy nhớ lại khi các ngươi giết một sinh mạng nhưng các ngươi đã tranh luật về nó (vụ án mạng). Và Allah đưa ra ánh sáng điều bí ẩn mà các ngươi đã giấu giếm. Bởi thế, TA (Allah) đã phán: “Hãy đánh y (người chết) với một bộ phận của nó (con bò cái đã tế)". Bằng cách đó, Allah làm cho người chết sống lại (để khai tên thủ phạm trong vụ án mạng) và Ngài đã cho các ngươi thấy các Phép lạ của Ngài, mong rằng các ngươi biết suy ngẫm.} (Chương 2 – Albaqarah, câu 72, 73).
Thí dụ thứ ba: trong câu chuyện (một nhóm người gồm hàng ngàn người đã chạy bỏ khỏi nhà cửa của họ để tránh cái chết, Allah đã làm cho họ chết rồi làm cho họ sống trở lại). Allah, Đấng Tối Cao và Toàn Năng phán:
﴿ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَٰرِهِمۡ وَهُمۡ أُلُوفٌ حَذَرَ ٱلۡمَوۡتِ فَقَالَ لَهُمُ ٱللَّهُ مُوتُواْ ثُمَّ أَحۡيَٰهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشۡكُرُونَ ٢٤٣ ﴾ [سورة البقرة:243]
{Há Ngươi (Muhammad) không để ý đến hàng ngàn người vì sợ chết mà bỏ nhà cửa của họ ra đi hay sao? Allah đã phán với họ: “Các ngươi hãy chết!" rồi Ngài làm cho họ sống trở lại. Quả thật, Allah là Đấng rất mực Nhân từ với loài người, nhưng hầu như nhân loại không biết tri ân Ngài.} (Chương 2 – Albaqarah, câu 243).
Thí dụ thứ tư: Trong câu chuyện (về một người đi ngang qua một thị trấn hoang tàn rồi y không tin rằng có ai có thể làm sống lại thị trấn này, thế là Allah đã làm cho y chết một trăm năm rồi làm cho y sống lại). Allah phán về câu chuyện này:
﴿ أَوۡ كَٱلَّذِي مَرَّ عَلَىٰ قَرۡيَةٖ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحۡيِۦ هَٰذِهِ ٱللَّهُ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۖ فَأَمَاتَهُ ٱللَّهُ مِاْئَةَ عَامٖ ثُمَّ بَعَثَهُۥۖ قَالَ كَمۡ لَبِثۡتَۖ قَالَ لَبِثۡتُ يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖۖ قَالَ بَل لَّبِثۡتَ مِاْئَةَ عَامٖ فَٱنظُرۡ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمۡ يَتَسَنَّهۡۖ وَٱنظُرۡ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجۡعَلَكَ ءَايَةٗ لِّلنَّاسِۖ وَٱنظُرۡ إِلَى ٱلۡعِظَامِ كَيۡفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكۡسُوهَا لَحۡمٗاۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُۥ قَالَ أَعۡلَمُ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ٢٥٩ ﴾ [سورة البقرة: 259]
{Hoặc như ai đó (hoặc muốn ám chỉ Ezekiel, hoặc Nehemiah, hoặc Ezra hay còn gọi là Edras) đã đi ngang qua một thị trấn hoang tàn, nhà cửa sụp đổ. Y bảo: “Làm sao Allah phục sinh lại thị trấn này sau khi nó đã chết (thế này?). Bởi thế, Allah làm cho y chết một trăm năm rồi dựng y sống lại. Allah hỏi y: “Nhà ngươi ở lại đó bao lâu?". Y thưa: “Bề tôi ở lại đó một ngày hay một buổi gì đó". Allah bảo y: Không, nhà ngươi đã ở lại đó một trăm năm. Nhà ngươi hãy nhìn thức ăn và thức uống của nhà ngươi, chúng chẳng có dấu hiệu gì mục rã cả; và nhà ngươi hãy nhìn con lừa của nhà ngươi. Và TA lấy ngươi làm một Dấu hiệu cho nhân loại; và nhà ngươi hãy nhìn những khúc xương xem TA đã dựng và sặp xếp chúng, rồi TA lấy thịt bao chúng trở lại như thế nào? Bởi thế, khi y nhận thức được thực tại, y vội thưa: “Bề tôi biết quả thật Allah có quyền năng trên tất cả mọi thứ".} (Chương 2 – Albaqarah, câu 259).
Thí dụ thứ năm: câu chuyện về Nabi Ibrahim u khi Người đòi Allah, Đấng Tối Cao và Toàn Năng cho Người thấy cách Ngài làm cho sống lại người đã chết? Thế là Allah ra lệnh bảo Người cắt cổ bốn con chim rồi chặt chúng ra thành từng mảnh nhỏ và đặt những mảnh nhỏ trên các ngọn đồi, rồi sau đó gọi chúng, thì từng mảnh nhỏ sẽ bay đến nơi Người và thành lại bốn con chim sống như cũ. Allah, Đấng Tối Cao và Toan Năng phán:
﴿ وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِۧمُ رَبِّ أَرِنِي كَيۡفَ تُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰۖ قَالَ أَوَ لَمۡ تُؤۡمِنۖ قَالَ بَلَىٰ وَلَٰكِن لِّيَطۡمَئِنَّ قَلۡبِيۖ قَالَ فَخُذۡ أَرۡبَعَةٗ مِّنَ ٱلطَّيۡرِ فَصُرۡهُنَّ إِلَيۡكَ ثُمَّ ٱجۡعَلۡ عَلَىٰ كُلِّ جَبَلٖ مِّنۡهُنَّ جُزۡءٗا ثُمَّ ٱدۡعُهُنَّ يَأۡتِينَكَ سَعۡيٗاۚ وَٱعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٞ ٢٦٠﴾ [سورة البقرة: 260]
{Và hãy nhớ lại khi Ibrahim thưa với Allah: “Lạy Thượng Đế của bề tôi! Xin Ngài cho bề tôi thấy việc Ngài làm cho người chết sống lại như thế nào? Allah phán bảo: “Hẳn Ngươi không tin việc phục sinh hay sao?" Y thưa: “Bẩm không phải thế, chỉ vì bề tôi muốn được vững lòng tin mà thôi". Allah phán: Ngươi hãy bắt bốn con chim, tập luyện cho chúng xu hướng về Ngươi (cột chúng lại và bầm chúng thành từng mảnh), rồi đặt thịt bầm của chúng tại mỗi ngòn đồi, rối hãy gọi chúng, chúng sẽ bay nhanh đến với Ngươi. Và hãy biết rằng Allah là Đấng Toàn Năng, Toàn Tri.} (Chương 2 – Albaqarah, câu 260).
Và đây là những thí dụ tiêu biểu về sự cảm nhận thực tế chứng tỏ việc có thể làm sống lại người chết. Quả thật, những câu Kinh được nói ở phần trước cũng đã chỉ ra điều này, đó là Nabi Ysa u con trai của Maryam có thể làm sống lại người đã chết và đưa họ ra từ cõi mộ theo phép của Allah.