ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้ผนวกทั้งการปฏิบัติให้ถูกต้องอย่างสมบูรณ์ และการปฏิบัติให้ใกล้เคียงที่สุด ในคำกล่าวที่ว่า
«إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ، وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ، فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا، وَأَبْشِرُوا» [البخاري برقم 39، 6463 عن أبي هريرة رضي الله عنه]
ความว่า “แท้จริงศาสนาเป็นเรื่องที่ง่าย และไม่มีผู้ใดที่หักโหมกับศาสนา(คือบีบบังคับตนเองจนเกินความสามารถ) เว้นแต่มันต้องชนะเขา ดังนั้นจงปฏิบัติให้ถูกต้องอย่างสมบูรณ์ และ(หากไม่มีความสามารถก็)ปฏิบัติให้ใกล้เคียงที่สุด และจงแจ้งข่าวดี” (บันทึกโดยอัลบุคอรีย์ หมายเลขหะดีษ 39,6463 รายงานโดยท่านอบีฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ)
ดังนั้น สิ่งที่ต้องการให้เกิดการยืนหยัดในการปฏิบัติให้ถูกต้องอย่างสมบูรณ์นั้นคือ การปฏิบัติให้ถูกต้องตามแบบฉบับของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวแก่ท่านอลี เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ในครั้นที่ท่านอลีขอให้ท่านสอนบทดุอาอ์หนึ่งที่ใช้ขอดุอาอ์ต่ออัลลอฮฺ ท่านนบีได้แนะนำแก่ท่านอลีว่า จงกล่าวขอว่า
« اللهم اِهْدِنِي وَسَدِّدْنِي ، وَاذْكُرْ بِالْهُدَى هِدَايَتك الطَّرِيق ، وَالسَّدَاد سَدَاد السَّهْم» [مسلم برقم 2725]
ความว่า “โอ้อัลลอฮฺ ขอโปรดประทานทางนำให้แก่ฉัน และให้ฉันได้ปฏิบัติในสิ่งต่างๆ ให้สมบูรณ์ และจงชี้แนะด้วยทางนำที่เป็นสิ่งที่ชี้นำมุ่งสู่แนวทาง (ที่ถูกต้อง) และด้วยความความถูกต้อง ดั่งความถูกต้องในการมุ่งสู่เป้าของลูกศร” (บันทึกโดยมุสลิม หมายเลขหะดีษ 2725)
ฉะนั้น ถือเป็นภารกิจของบ่าวคนหนึ่งที่ต้องพยายามปฏิบัติในสิ่งต่างๆ ให้ถูกต้องอย่างสมบูรณ์ และให้สอดคล้องตามแบบฉบับของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม รวมถึงวิถีแห่งการดำเนินชีวิตของท่าน แต่หากไม่สามารถบรรลุถึงความถูกต้องนั้นก็ต้องพยายามปฏิบัติให้ใกล้เคียงที่สุด ดังที่อัลลอฮฺ ตะอาลา ทรงมีดำรัสไว้ว่า
﴿ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ ﴾ [فصلت : 6]
ความว่า “ดังนั้นจงมุ่งตรงสู่พระองค์เถิด และจงขออภัยต่อพระองค์” (สูเราะฮฺฟุศศิลัต : 6)
ซึ่งการกล่าวถึงการขออภัยต่ออัลลอฮฺหลังจากที่มีคำสั่งให้มีการยืนหยัดนั้น เป็นการบ่งชี้ว่าบ่าวคนหนึ่งแม้ว่าจะมีความพยายามเพื่อให้เกิดการยืนหยัดมากเพียงใดก็ย่อมต้องมีข้อบกพร่อง ด้วยเหตุนี้เอง ท่านอัล-หาฟิซ อิบนุเราะญับ เราะหิมะฮุลลอฮฺ (ใน ญามิอฺ อัลอุลูม วัลหิกัม 1/510-511 ) จึงกล่าวว่า “สำหรับคำดำรัส
﴿ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ ﴾ [فصلت : 6]
ความว่า “ดังนั้นจงมุ่งตรงสู่พระองค์เถิด และจงขออภัยต่อพระองค์” (สูเราะฮฺฟุศศิลัต : 6)
เป็นการบ่งชี้ว่าต้องเกิดข้อบกพร่องในการยืนหยัดต่อการปฏิบัติตามคำสั่งใช้อย่างแน่นอน จึงจำเป็นต้องมีการอิสติฆฟารฺเพื่อนำไปสู่การให้อภัย และกลับไปสู่วิถีทางแห่งการยืนหยัดอีกครั้ง ดังคำพูดของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ที่กล่าวแก่ท่านมุอาซว่า
«اتَّقِ اللَّهِ حَيْثُمَا كُنْتَ، وَأَتْبِعْ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا» [الترمذي برقم 1987 وقال حسن صحيح]
ความหมาย “จงยำเกรงอัลลอฮฺ ไม่ว่าท่านจะอยู่ ณ ที่ใด จงติดตามความชั่ว โดยการเอาความดีมาลบล้าง” (สุนันอัต-ติรมิซีย์ หมายเลขหะดีษ 1978 ท่านกล่าวว่าเป็นหะดีษ หะสันเศาะฮีหฺ)”
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้แจ้งแก่เราว่า โดยแน่นอน บ่าวคนหนึ่งย่อมไม่สามารถที่จะยืนหยัดได้อย่างสมบูรณ์ ดังที่มีบันทึกโดยท่านอิมามอะหฺมัดและท่านอิบนุมาญะฮฺ จากการรายงานของท่านเษาบาน เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า
«اسْتَقِيمُوا وَلَنْ تُحْصُوا وَاعْلَمُوا أَنَّ خَيْرَ أَعْمَالِكُمْ الصَّلَاةُ وَلَنْ يُحَافِظَ عَلَى الْوُضُوءِ إِلَّا مُؤْمِنٌ» [أحمد برقم 22378، وابن ماجه برقم 277، وصححه الألباني في إرواء الغليل 412]
ความว่า “พวกท่านจงยืนหยัดเถิด แม้พวกท่านไม่สามารถ (ทำได้อย่างสมบูรณ์) พึงทราบเถิดว่าการงานที่ดีเลิศของพวกท่านคือการละหมาด และไม่มีผู้ใดที่สามารถรักษาน้ำละหมาดได้นอกจากผู้ศรัทธา (มุอ์มิน) เท่านั้น” (บันทึกโดยอะหฺมัด หมายเลขหะดีษ 22378 สุนันอิบนุมาญะฮฺ หมายเลขหะดีษ 277 ท่านอัล-อัลบานีย์กล่าวว่าเป็นหะดีษเศาะฮีหฺ ใน อิรวาฮุลเฆาะลีล 412)
และในอีกสายรายงานหนึ่งของท่านอิมามอะหฺมัด ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า
«سَدِّدُوا وَقَارِبُوا … وَلَا يُحَافِظُ عَلَى الْوُضُوءِ إِلَّا مُؤْمِنٌ» [أحمد برقم 22433]
ความว่า “พวกท่านจงปฏิบัติให้ถูกต้องและให้ใกล้เคียง(กับความสมบูรณ์มากที่สุด)เถิด...และไม่มีใครสามารถรักษาละหมาดได้นอกจากผู้ศรัทธา (มุอฺมิน) เท่านั้น” (บันทึกโดยอะหฺมัด หมายเลขหะดีษ 22433)
และมีบันทึกใน อัศ-เศาะฮีหัยน์(อัล-บุคอรีย์และมุสลิม) รายงานจากท่านอบีฮุร็อยเราะฮฺ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิสัลลัม ได้กล่าวว่า
«سَدِّدُوا وَقَارِبُوا» [البخاري برقم 6464، ومسلم برقم 7300]
ความว่า “พวกท่านจงปฏิบัติให้ถูกต้อง และให้ใกล้เคียง(กับความสมบูรณมากที่สุดเถิด)” (บันทึกโดยอัลบุคอรีย์ หมายเลขหะดีษ 6464 และมุสลิม หมายเลขหะดีษ 7300 )
ดังนั้น –อัสสะดาด- การปฏิบัติให้ถูกต้อง คือการยืนหยัดที่แท้จริง และนั้นคือการทำให้ทุก ๆ คำพูด การกระทำ และเจตนารมณ์มีความถูกต้อง เสมือนผู้ที่ขว้างสิ่งใดไปยังเป้าแล้วมันก็บรรลุถูกเป้านั้น
ซึ่งท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เคยสั่งใช้ให้ท่านอลี เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ วิงวอนขอต่ออัลลอฮฺให้เป็นผู้ที่มีการปฏิบัติที่ถูกต้องและให้ได้รับทางนำ ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า
« وَاذْكُرْ بِالْهُدَى هِدَايَتك الطَّرِيق ، وَالسَّدَاد سَدَاد السَّهْم» [مسلم برقم 2725]
ความว่า “และจงรำลึกทางนำของท่านสู่เส้นทางที่เที่ยงตรงด้วยกับทางนำ และการความถูกต้องตรงเป้าของลูกศรด้วยกับความถูกต้อง” (บันทึกโดยมุสลิม หมายเลขหะดีษ 2725)
ส่วน -อัลมุกอเราะบะฮฺ- การปฏิบัติให้ใกล้เคียง คือการทำให้สมบูรณ์มากที่สุดแม้จะทำได้ไม่สมบูรณ์ก็ตาม แต่ต้องตั้งใจว่าจะทำให้ถูกต้องและสมบูรณ์ท ดังนั้นการกระทำที่ใกล้เคียงกับความถูกต้องตรงนี้ก็ไม่ได้มาจากการตั้งใจ (เพราะตั้งใจว่าจะทำให้ถูกต้องและสมบูรณ์แบบ -ผู้แปล-) ดังคำพูดของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ที่ได้ชี้ถึงประเด็นนี้ ซึ่งมีรายงานจากท่านอัล-หะกัม บินหัซนฺ อัล-กุละฟีย์ ว่า
«أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّكُمْ لَنْ تُطِيقُوا - أَوْ لَنْ تَفْعَلُوا - كُلَّ مَا أُمِرْتُمْ بِهِ، وَلَكِنْ سَدِّدُوا، وَأَبْشِرُوا» [أبو داود برقم 1096، أحمد برقم 17806، وحسنه الألباني في الإرواء 616]
ความว่า “โอ้มนุษย์เอ๋ย พวกท่านนั้นไม่มีทาง และไม่มีความสามารถที่จะปฏิบัติสิ่งที่ฉันสั่งให้พวกท่านปฏิบัติได้ทุกประการ แต่พวกท่านจงทำให้ถูกต้องมากที่สุด และจงแจ้งข่าวดี” (บันทึกโดยอบูดาวูด หมายเลข 1096 อิมามอะหฺมัด หมายเลข 17806 ท่านอัล-อัลบานีย์ กล่าวว่าเป็นหะดีษหะสัน ในอิรวาอุลเฆาะลีล 616 )
หมายความว่า : “พวกท่านจงตั้งใจปฏิบัติให้ถูกต้อง ให้สมบูรณ์ และให้ยืนหยัด” เพราะหากพวกเขาได้พยายามทำให้การงานทุกอย่างถูกต้องย่อมหมายความว่าพวกเขาได้ปฏิบัติตามสิ่งที่ถูกสั่งใช้แล้วทุกประการ (ญามิอฺ อัลอุลูม วัลหิกัม 1/510-511 )