“อิสติกอมะฮฺ” หรือการยืนหยัดที่พึงประสงค์จากบ่าวคนหนึ่ง คือ การยืนหยัดในคำพูด การกระทำ และเจตนา หมายความว่า คำพูดของบ่าวคนหนึ่ง รวมทั้งอวัยวะทุกส่วนและหัวใจของเขานั้นต้องมีการยืนหยัด
ท่านอิบนุลก็อยยิม เราะหิมะฮุลลอฮฺ ได้กล่าวในหนังสือของท่าน (มะดาริญุสสาลิกีน 2/105) ไว้ว่า “อิสติกอมะฮฺ (การยืนหยัด) มีข้อเกี่ยวพันกับคำพูด การกระทำ สภาพการณ์ และเจตนา”
ในการบันทึกในหนังสือ (อัล-มุสนัด) โดยท่านอิมามอะหฺมัด จากการรายงานของท่านอนัส เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า
«لَا يَسْتَقِيمُ إِيمَانُ عَبْدٍ حَتَّى يَسْتَقِيمَ قَلْبُهُ وَلَا يَسْتَقِيمُ قَلْبُهُ حَتَّى يَسْتَقِيمَ لِسَانُهُ» [أحمد برقم 13048، وحسنه الألباني في الصحيحة برقم 2841]
ความว่า “อีหม่านของบ่าวคนหนึ่งจะไม่ยืนหยัดจนกว่าหัวใจของเขาจะยืนหยัด และหัวใจของเขาจะไม่ยืนหยัดจนกว่าลิ้นของเขาจะยืนหยัด (พูดในสิ่งที่ดีงาม)” (บันทึกโดยอิมามอะหฺมัด ในมุสนัดของท่าน หะดีษหมายเลขที่ : 13048 ชัยคฺอัล-อัลบานีย์ได้กล่าวว่า หะดีษหะสัน ในอัศ-เศาะฮีหะฮฺ หมายเลข 2841)
ท่านอิบนุเราะญับ เราะหิมะฮุลลอฮฺ ได้กล่าวว่า “สิ่งสำคัญที่สุดรองจากหัวใจที่ต้องอิสติกอมะฮฺ (ยืนหยัด) คือ “ลิ้น” เพราะลิ้นคือกระบอกเสียงของหัวใจ และสามารถถ่ายทอดสิ่งที่อยู่ในนั้นออกมา” (ญามิอฺ อัลอุลูม วัลหิกัม หน้า 386)
สิ่งที่ให้เป็นข้อสังเกต ณ จุดนี้คือ อิทธิผลของหัวใจและลิ้นที่มีต่อบ่าวคนหนึ่งในแง่ของการยืนหยัดหรือไขว่เขว
ในนัยนี้เอง ผู้รู้บางท่านจึงกล่าวว่า “คนคนหนึ่ง (จะยืนหยัดหรือพลัดหลง) ขึ้นอยู่กับสิ่งเล็กสองสิ่งนั้นคือ หัวใจและลิ้นของเขา”
กล่าวได้ว่าหัวใจและลิ้น คือ ก้อนเนื้อที่เล็กที่สุด แต่อวัยวะทุกส่วนของบ่าวคนหนึ่งต้องปฏิบัติตามมันทั้งสอง ซึ่งหากหัวใจและลิ้นยืนหยัด อวัยวะทุกส่วนก็จะยืนหยัดไปด้วย
หลักฐานที่หนึ่ง –เกี่ยวกับหัวใจ- คือ หะดีษที่รายงานจากท่านอัน-นุอฺมาน บินบะชีร เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า
« أَلاَ إنَّ في الجَسَدِ مُضْغَة إذا صَلَحَتْ صَلَحَ الجسَدُ كُلهُ، وَإذا فَسَدَتْ فَسَدَ الجَسَدُ كُلُّهُ ألا وَهِيَ القَلْبُ » [البخاري برقم 52، ومسلم برقم 1599]
ความว่า “พึงรู้เถิดว่า แท้จริงแล้ว ในร่างกายเรานั้น มีเนื้อก้อนหนึ่ง ถ้าหากว่าเนื้อก้อนนั้นดี ร่างกายก็จะดีตามไปด้วย และถ้าหากว่าเนื้อก้อนนั้นไม่ดี ร่างกายก็จะไม่ดีไปด้วย เนื้อก้อนนั้นก็คือ หัวใจนั่นเอง” (บันทึกโดย อัล-บุคอรีย์ หมายเลข 52 และมุสลิม หมายเลข 1599)
หลักฐานที่สอง –เกี่ยวกับลิ้น- ดังที่มีบันทึกโดยท่านอัต-ติรมิซีย์ จากการรายงานของท่านอบีสะอีด อัล-คุดรีย์ เราะฎิยัลลอฮุอันฮุ ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุ อะลัยฮิ วะสัลลัม ได้กล่าวว่า
« إِذَا أَصْبَحَ ابْنُ آدَمَ فَإِنَّ الْأَعْضَاءَ كُلَّهَا تُكَفِّرُ اللِّسَانَ فَتَقُولُ اتَّقِ اللَّهَ فِينَا فَإِنَّمَا نَحْنُ بِكَ فَإِنْ اسْتَقَمْتَ اسْتَقَمْنَا وَإِنْ اعْوَجَجْتَ اعْوَجَجْنَا» [الترمذي برقم 2407، وحسنه الألباني في صحيح الترغيب 2871]
ความว่า “เมื่อลูกหลานอาดัมตื่นขึ้นมาตอนเช้า อวัยวะทุกส่วนจะกล่าวด้วยความนอบน้อมต่อลิ้นว่า จงยำเกรงต่ออัลลอฮฺ ด้วยการให้สิทธิต่อพวกเราเถิด เพราะพวกเรานั้นถูกผูกมัดด้วยตัวของเจ้า หากตัวเจ้ายืนหยัดมั่นคงพวกเราก็จะยืนหยัดมั่นคงไปด้วย แต่หากว่าตัวเจ้าพลัดหลง(ออกจากเส้นทางที่เที่ยงตรง) พวกเราก็จะพลัดหลงตามไปด้วยเช่นกัน” (บันทึกโดยอัต-ติรมิซีย์ หมายเลขหะดีษ 2407 ท่านอัล-อัลบานีย์กล่าวว่าเป็นหะดีษหะสัน ในเศาะฮีหฺ อัต-ตัรฆีบ 2871)
ดังนั้น หากหัวใจยืนหยัดอวัยวะทุกส่วนก็จะยืนหยัดไปด้วย และหากลิ้นยืนหยัดอวัยวะทุกส่วนก็จะยืนหยัดไปด้วยเช่นกัน กล่าวคือ ลิ้นคือกระบอกเสียงของหัวใจ และมันจะเป็นผู้บังคับบัญชาให้กับร่างกาย
ดังนั้น หากหัวใจได้ถ่ายทอดคำสั่งให้ลิ้นมันก็จะปฏิบัติตาม หมายถึงลิ้นจะปฏิบัติตามหัวใจ และอวัยวะทุกส่วนก็จะปฏิบัติตามทั้งสอง
ด้วยเหตุนี้เอง จำเป็นที่ผู้ศรัทธาต้องเอาใจใส่ในการดูแลหัวใจของเขาให้ดี และขอดุอาอ์ให้อัลลอฮฺ ตะบาร่อกะ วะตะอาลา ทรงปรับปรุงแก้ไขหัวใจของเขา และทรงขจัดโรคต่าง ๆ ของหัวใจ รวมถึงความอ่อนแอ ความเจ็บป่วย และความด่างพล่อยของมัน แล้วให้ดูแลลิ้นของเขาให้พูดแต่ในสิ่งที่ดีงาม และให้อวัยวะทุกส่วนทำแต่สิ่งที่ดี