· Cấp độ thứ nhất: Vô đức tin một cách rõ ràng, đó là rơi vào sự vô đức tin không cần phải xem xét vì nó không mang một yếu tố mơ hồ nào, cũng như chẳng hàm chứa bất cứ một lý do bào chửa nào: lý do thiếu hiểu biết, hoặc chỉ mang tính suy luận, hoặc do bị cưỡng bức.
Hình ảnh tiêu biểu cho cấp độ này chẳng hạn như: người nào khẳng định bản thân thuộc một tôn giáo không phải là Islam tức thờ phượng ai (vật gì) khác ngoài Allah, những ai chửi rủa Allah và Thiên sứ của Ngài e, những ai chế giễu và nhạo báng tôn giáo, những ai phủ nhận Qur'an hoặc Sunnah hoặc phủ nhận một thông tin nào đó của tôn giáo trong khi thông tin đó đã được khẳng định một cách rõ ràng.
Những người thuộc cấp độ này bị phán quyết bởi sự vô đức tin của họ rằng họ là những người sẽ bị đày vào Hỏa Ngục khi nào đã xác thực rằng họ chết trong tình trạng như thế. Allah, Đấng Tối Cao phán:
﴿ مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَن يَسۡتَغۡفِرُواْ لِلۡمُشۡرِكِينَ وَلَوۡ كَانُوٓاْ أُوْلِي قُرۡبَىٰ مِنۢ بَعۡدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ١١٣﴾ [سورة التوبة: 113]
{Nabi và những người có đức tin không được phép xin (Allah) tha thứ cho những người dân đa thần dù đó là bà con ruột thịt của họ đi chăng nữa sau khi đã rõ rằng họ là những người bạn của Hỏa ngục.} (Chương 9 – Attawbah, câu 113).
· Cấp độ thứ hai: Sự vô đức tin chưa rõ ràng, cần phải đánh giá và nhận định. Cấp độ này được chia thành hai loại:
§ Loại thứ nhất: Là những điều hàm chứa các lý do bào chửa như lý do bị cưỡng ép, hoặc do bị mất ý thức, hoặc nội dung ý nghĩa của vấn đề chưa được rõ cần sự suy luận, hoặc do thiếu hiểu biết.
Trường hợp nội dung ý nghĩa của vấn đề chưa được rõ thì cần phải làm sáng tỏ, hoặc thiếu hiểu biết thì cần phải học hỏi và tìm hiểu, nếu như nội dung ý nghĩa của vấn đề đó đã được sáng tỏ rõ ràng và được hiểu thực sự rằng nó đích thực là điều vô đức tin mà ai đó vẫn ngoan cố thì y được phán rằng là kẻ vô đức tin, còn nếu như vấn đề vẫn còn nằm trong sự mơ hồ đối với ai đó thì không được phép phán xét y là kẻ vô đức tin.
Cũng chính vì lẽ trên nên các vị Imam thuộc hệ phái Sunnah không cho phép phán xét là vô đức tin đối với một số nhóm người lệch lạc đã phủ nhận một số tên gọi và thuộc tính của Allah lý do là họ vẫn còn mơ hồ trong các suy luận, tuy nhiên, những người này vẫn được xem là những người làm điều Bid'ah xấu xa và tội lỗi.
Trong loại này, chỉ được phán quyết rằng việc làm đó là việc làm vô đức tin chứ không được phán quyết bằng cách chỉ định cụ thể ai đó là kẻ vô đức tin ngoại trừ đã xác định rõ các yếu tố, các điều kiện cho phép như thế.
§ Loại thứ hai: Điều làm hỏng Islam thuộc những điều làm hỏng nằm trong phạm vi còn tranh cãi của giới học giả, tức người xem xét về những điều đó còn vướng một điều gì đó chưa được rõ ràng cụ thể, không có sự nhận định đâu là đúng nhất và hợp lý nhất.
Giới học giả đã không đồng thuận với nhau về một số điều làm hỏng Islam của một người, tiêu biểu:
1- Bỏ bê việc dâng lễ nguyện Salah một cách lười biếng và lơ là, nhưng không phủ nhận tính bắt buộc của nó cũng như không ngạo mạn chống đối trong việc thực hiện nó.
Quan điểm đúng nhất rằng người nào từ bỏ hoàn toàn việc dâng lễ nguyện Salah thì y là kẻ vô đức tin; còn người nào có lúc dâng lễ nguyện Salah, có lúc thì bỏ bê nó thì người đó là kẻ tội lỗi bị hứa hẹn sẽ phải chịu sự trừng phạt về sự xao lãng nghĩa vụ tôn giáo, tuy nhiên, y không được phán quyết là kẻ vô đức tin.
Đây là quan điểm trung lập giữa hai quan điểm đưới đây:
- Quan điểm thứ nhất: là kẻ vô đức tin đối với ai bỏ một lần dâng lễ nguyện Salah.
- Quan điểm thứ hai: Không phải là người vô đức tin cho dù có bỏ hoàn toàn việc dâng lễ nguyện Salah đi chăng nữa.
2- Sihr (Ma thuật và bùa ngải), quả thật, giới họ giả đã bất đồng quan điểm với nhau về sự vô đức tin của những ai học, dạy và dùng Sihr. Quan điểm đúng nhất là Sihr là việc làm vô đức tin, là một hành vi Shirk thuộc dạng đại Shirk bởi vì có sự cầu xin sự giúp đỡ của các tên Shaytan cũng như giết tế dâng cúng và thề nguyện đến chúng, và đây là những việc làm mà giới học giả không có sự bất đồng quan điểm rằng chúng khiến một người trở thành kẻ vô đức tin nếu như phạm phải.
Tuy nhiên, một số học giả lại gọi các thủ thuật ẩn cũng như những ảo giác quang học là Sihr, một số khác thì lại liệt kê việc dùng một số loại thảo mộc để làm ảnh hưởng đến tâm trí cũng như cơ thể của con người là Sihr. Mục đích của họ là để không phán quyết cho người dùng Sihr là vô đức tin một cách hoàn toàn mà cần phải giảng giải và phân tích đến bản chất của nó. Nếu Sihr thông qua sự cầu xin sự trợ giúp của các Shaytan cũng như dâng cúng đến chúng thì đó mới là vô đức tin, còn nếu Sihr không thông qua những việc làm đó thì chỉ phê bình những gì bị nghiêm cấm chứ không phán quyết là vô đức tin.
3- Không thực hiện nghĩa vụ đóng Zakah, nhịn chay Ramadan và đi hành hương Hajj.
Một số học giả cho rằng người nào bỏ một điều nào đó trong các nghĩa vụ này sẽ trở thành kẻ vô đức tin cho dù y không phủ nhận tính bắt buộc của chúng đi chăng nữa. Quan điểm đúng nhất là người nào không thực hiện chúng thì không được phán quyết là kẻ vô đức tin ngoại trừ y phủ nhận tính bắt buộc của những việc làm đó. Do đó, sự phán quyết vô đức tin là khi nào y phủ phủ nhận các mệnh lệnh của Allah và mệnh lệnh của Thiên sứ e.
Quả thật, các Hadith Sahih đã chỉ rõ rằng những ai không thực hiện những bổn phận này thì sẽ bị trừng phạt ở Đời Sau, rồi họ được cho thấy con đường của họ, hoặc là đến Thiên Đàng hoặc là đến Hỏa Ngục. Đây là bằng chứng nói lên họ không phải là những kẻ vô đức tin.
Một số việc làm khiến một người bị trục xuất khỏi tôn giáo có thể tập hợp nhiều điều làm hỏng Islam, và sự vô đức tin được hình thành trên nhiều phương diện.
Thí dụ cho điều đó: Người phán xét dựa theo những đạo luật khác với đạo luật được Allah ban xuống, y yêu thích và ưu tiên đạo luật của tà thân lên trên đạo luật của Allah. Bởi thế, y trở thành kẻ vô đức tin trên nhiều phương diện:
- Y là kẻ vô đức tin vì y phán xét không theo đạo luật được Allah ban xuống, và y tự cho bản thân có quyền chia sẻ với Allah trong việc ban hành đạo luật.
- Y là kẻ vô đức tin bởi vì y đã cho phép làm những điều Allah qui định là Haram trong khi điều Haram đó đã được trình bày rõ trong tôn giáo Islam.
- Y là kẻ vô đức tin bời vì y đã phủ nhận Allah và Thiên sứ của Ngài bởi y đã yêu thích đạo luật của tà thân hơn là đạo luật của Allah, Đấng Tối Cao.
Và một trong những điều nên biết là một số người vô đức tin, những người bị trục xuất khỏi tôn giáo Islam thường rơi vào nhiều điều làm hỏng Islam, một số họ phạm vào đại Shirk, phủ nhận Allah và Thiên sứ của Ngài, ghét bỏ tôn giáo Islam, làm đồng minh với những người ngoại đạo, ... mỗi khi người bề tôi càng phạm nhiều điều làm hỏng Islam thì sự vô đức tin của y càng lớn, và sự trừng phạt dành cho y càng nặng nề và đau đớn nhiều hơn.