หลักการอิสลามมี 5 ประการ
การปฏิญาณตนว่า “แท้จริงไม่มีพระเจ้าที่ถูกเคารพภักดีโดยเที่ยงแท้นอกจากอัลลอฮฺ และแท้จริงมุหัมมัดเป็นศาสนทูตของอัลลอฮฺ”
การละหมาด
การจ่ายซะกาต
การถือศีลอดในเดือนเราะมะฎอน
การทำหัจญ์ ณ บัยตุลลอฮฺ สำหรับบุคคลที่มีความสามารถในการเดินทาง
ดังหลักฐานในหะดีษจากอิบนุ อุมัรฺ ท่านเราะสูล ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า
«بُنِيَ الإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ ، شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللهِ، وَإِقَامِ الصَّلَاةِ ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ البَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ»
ความว่า “อิสลามได้วางอยู่ (หรือ ถูกวาง) บนโครงสร้างหลักห้าประการ คือ 1) การปฏิญาณตนว่าแท้จริงไม่มีพระเจ้าที่ถูกเคารพภักดีโดยเที่ยงแท้นอกจากอัลลอฮฺเท่านั้น และแท้จริงมุหัมมัดเป็นศาสนทูตของอัลลอฮฺ 2) การดำรงไว้ซึ่งการละหมาด 3) การจ่ายซะกาต 4) การทำหัจญ์ และ 5) การถือศีลอดในเดือนเราะมะฎอน” (บันทึกโดยอัล-บุคอรีย์ 8 และมุสลิม 16)
ในสำนวนของหะดีษที่ว่า “อิสลามได้วางอยู่บนโครงสร้างหลักห้าประการ” เป็นสำนวนการเปรียบเทียบ คือเปรียบอิสลามกับอาคารปลูกสร้าง ซึ่งอิสลามจะไม่มั่นคง เว้นแต่จะต้องตั้งอยู่บนโครงสร้างหลักห้าประการ เพราะไม่มีอาคารปลูกสร้างใดที่ปราศจากโครงสร้างหลัก และส่วนอื่นๆ ของอิสลามก็เปรียบได้กับส่วนอื่นๆ ที่ทำให้อาคารสมบูรณ์แบบ หรือเสมือนกับส่วนตกแต่งอื่นๆ ของอาคาร
ส่วนคำที่ว่า “ปฏิญาณตน” คือการศรัทธาต่ออัลลอฮฺและเราะสูล ดังที่มีรายงานของอิมามมุสลิมว่า “คือการให้เอกภาพต่ออัลลอฮฺ” และในอีกสายรายงาน คือ “การให้เอกภาพต่ออัลลอฮฺ และปฏิเสธสิ่งอื่นๆนอกจากพระองค์”
คำว่า “ดำรงไว้ซึ่งการละหมาด” ท่านเราะสูล ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้กล่าวว่า
«بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الْكُفْرِ وَالشِّرْكِ تَرْكُ الصَّلَاةِ»
ความว่า “สิ่งที่ที่จะนำมุสลิมไปสู่การปฏิเสธศรัทธาและการตั้งภาคี คือการละทิ้งละหมาด” (บันทึกโดยมุสลิม 82 และอัต-ติรมิซีย์ 2620 และท่านอื่นๆ)
และหะดีษจากมุอาซฺ ท่านเราะสูล ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กล่าวว่า
«رَأْسُ الأَمْرِ الإِسْلَامُ، وَعَمُوْدُهُ الصَّلَاةُ»
ความว่า “หัวหลักของเรื่องคืออิสลาม และเสาของมันคือการละหมาด” (อัต-ติรมิซีย์ 2616, อิบนุ มาญะฮฺ3973, อะห์มัด 5/231)
อับดุลลอฮฺ บิน ชะฟีก กล่าวว่า “บรรดาสาวกของท่านเราะสูลเห็นว่าไม่มีความดีใดที่ละเลยแล้วจะเป็นการปฏิเสธศรัทธา นอกจากการละเลยละหมาด”
คำว่า “จ่ายซะกาต” การจ่ายซะกาตเป็นโครงสร้างหลักที่สามของอิสลาม อัลลอฮฺตรัสว่า
﴿ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ ﴾ [البقرة: ٤٣]
ความว่า “และพวกเจ้าจงดำรงรักษาละหมาด และจงจ่ายซะกาต” (อัล-บะเกาะเราะฮฺ : 43)
﴿ وَمَآ أُمِرُوٓاْ إِلَّا لِيَعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ حُنَفَآءَ وَيُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤۡتُواْ ٱلزَّكَوٰةَۚ ﴾ [البينة: ٥]
ความว่า “และพวกเขามิถูกบัญชาให้กระทำอื่นใด นอกจากเพื่อเคารพภักดีต่ออัลลอฮฺโดยบริสุทธิ์ใจอย่างแท้จริง และอยู่ในแนวทางอันเที่ยงตรง ให้ดำรงรักษาละหมาดและจ่ายซะกาต” (อัล-บัยยินะฮฺ : 5)
คำว่า “ถือศีลอด” การถือศีลอดเป็นองค์ประกอบหลักที่สี่ของอิสลาม อัลลอฮฺตรัสว่า
﴿ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُتِبَ عَلَيۡكُمُ ٱلصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ ١٨٣ ﴾ [البقرة: ١٨٣]
ความว่า “โอ้บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย การถือศีลอดถูกบัญญัติแก่พวกเจ้าแล้ว เช่นเดียวกับที่ถูกบัญญัติแก่บรรดาผู้ที่มาก่อนหน้าพวกเจ้า เพื่อพวกเจ้าจะได้ยำเกรง” (อัล-บะเกาะเราะฮฺ : 183)
คำว่า “ทำหัจญ์” การทำหัจญ์เป็นองค์ประกอบหลักที่ห้าของอิสลาม อัลลอฮฺตรัสว่า
﴿ وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلۡبَيۡتِ مَنِ ٱسۡتَطَاعَ إِلَيۡهِ سَبِيلٗاۚ ﴾ [آل عمران: ٩٧]
ความว่า “และเป็นหน้าที่ของมนุษย์ที่มีต่ออัลลอฮฺ คือการทำหัจญ์ ณ บัยตุลลอฮฺ สำหรับผู้ที่มีความสามารถในการเดินทาง” (อาล อิมรอน : 97)
และหะดีษบทดังกล่าวนี้ เป็นหลักฐานที่สำคัญในการรู้จักศาสนาอิสลาม วัลลอฮุอะอฺลัม