มารยาทที่ดีงามในอิสลามมีดังนี้ ให้สลาม ยิ้มแย้มกับผู้อื่น รับประทานอาหารด้วยมือขวา และดื่มด้วยมือขวา มารยาทขณะเข้าออกมัสยิด และเข้าออกบ้านเรือน ยามเดินทาง ทำความดีต่อพ่อแม่ ญาติพี่น้อง เพื่อนบ้าน ผู้ใหญ่ เด็กเล็ก ให้อวยพรแด่เด็กแรกเกิด เยี่ยมเยียนผู้เจ็บป่วย และอื่นๆ จากมารยาทที่อิสลามได้กำหนดไว้
หลังจากที่ผู้เขียนได้อธิบายถึงหลักการศาสนาทั้งที่เป็นหลักและปลีกย่อยในบทเรียนที่ผ่านมา ในบทนี้ผู้เรียนประสงค์ที่จะอธิบายให้ผู้คนทั่วไปได้ทราบถึงมารยาทที่ดีงามในอิสลามส่วนหนึ่งที่ถูกบัญญัติไว้ให้มุสลิมทุกคนต้องปฏิบัติ ดังนั้น เป็นหน้าที่ของท่าน โอ้พี่น้องมุสลิม (ขออัลลอฮฺทรงทำให้ท่านและเราได้บรรลุถึงทุกๆ การงานที่ดีงาม) ที่จะต้องปฏิบัติตามบทบัญญัตินี้เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดีเลิศและสวยงามที่สุดด้วยอัคลากอันสูงส่งและมารยาทอันดีงามที่อิสลามได้กำหนดไว้ ได้ปรากฏบทบัญญัติมากมายจากทั้งอัลกุรอานและซุนนะฮฺเรียกร้องเชิญชวนให้ยึดมั่นกับมารยาทที่ดีงามเหล่านี้ และถ้าเพราะไม่กลัวว่าเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องเหล่านี้จะยืดยาวก็คงจะนำมาเสนอ ณ ที่นี้ ดังนั้น ท่านจงนำเอาแบบอย่างจากผู้ที่ได้ปฏิบัติเรื่องเหล่านี้ไว้แก่เรา นั่นคือท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ซึ่งได้มีผู้ถามท่านหญิงอาอิชะฮฺ เราะฎิยัลลอฮุอันฮา ถึงมารยาทของท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ท่านหญิงอาอิชะฮฺตอบว่า
«كَانَ خُلُقُهُ القُرْآنِ»
ความว่า “แท้จริงมารยาทของท่าน(นบี)คืออัลกุรอาน”
เป็นที่รับรู้กันว่า ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เป็นผู้ซื่อสัตย์ มีอะมานะฮฺ กล้าหาญ โอบอ้อมอารี หลีกห่างจากทุกสิ่งที่อัลลอฮฺได้ห้ามไว้ และบรรดาเศาะหาบะฮฺต่างก็ได้เดินตามแบบอย่างของท่านอย่างดี เราะฎิยัลลอฮุอันฮุม อัจญ์มะอีน
ในช่วงเริ่มต้นของการขยายอิสลามสู่ทั่วสารทิศนั้น เกิดมาจากการสนทนาแลกเปลี่ยนของเหล่าพ่อค้ามุสลิมกับผู้คนต่างๆ โดยพวกเขามีความซื่อสัตย์สุจริตและซื่อตรง ดังนั้น ข้าพเจ้าจึงใคร่ขอวิงวอนต่ออัลลอฮฺ หลังจากนั้นก็ขอความร่วมมือจากท่าน โอ้พี่น้องมุสลิม ให้ท่านจงเป็นบุคคลที่มีคุณลักษณะที่ดีงามเหล่านี้เถิด จงเป็นบุคคลที่ซื่อสัตย์ในคำพูดและการกระทำ มีอะมานะฮฺในสิ่งที่ได้รับมาและถ่ายทอดไป มีความบริสุทธ์ใจและพอเพียงกับสิ่งที่มีอยู่ในครอบครอง และจงเป็นคนที่ความละอาย มารยาทดี กล้าหาญ ให้เกียรติและมีความเอื้ออาทร ไม่ปองร้ายต่อคนอื่น มีเมตตา ปฏิบัติต่อเพื่อนบ้านของท่านด้วยดีเพราะสิทธิของเขานั้นยิ่งใหญ่นัก และจงให้ความช่วยเหลือต่อผู้ยากไร้แท้จริงอัลลอฮฺจะทรงช่วยเหลือบ่าวของพระองค์ตราบที่บ่าวของพระองค์คอยช่วยเหลือพี่น้องของเขา จงให้สลามต่อผู้ใดก็ตามไม่ว่าท่านจะรู้จักเขาหรือไม่รู้จัก เพราะสิ่งเหล่านี้คือแบบอย่างของท่านนบี ท่านได้ถ่ายทอดซึ่งความรักและผลักไสความเกลียดชัง ก้าวร้าวและการแบ่งพรรคแบ่งพวก จงยิ้มให้กับพี่น้องของท่านอย่างสม่ำเสมอเพราะสิ่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของการให้ทาน จงปฏิบัติตามสิ่งที่ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้ชี้นำ ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารอาหารและดื่มน้ำด้วยมือขวา และจงปฏิบัติตามซุนนะฮฺด้วยการก้าวด้วยเท้าขวาทุกครั้งที่เข้ามัสยิด อ่านดุอาอ์มะษูรฺ (ดุอาอ์ที่ปรากฏจากหะดีษของท่านนบี) และออกจากมัสยิดด้วยเท้าซ้าย จงหมั่นรักษาอ่านดุอาอ์เวลาเข้าและออกจากบ้าน เช่นนี้แล้วท่านจะถูกปกป้องด้วยการปกป้องของอัลลอฮฺและจะได้รับการดูแลจากพระองค์ ท่านอย่าได้ลืมดุอาอ์ทุกครั้งที่ท่านจะเดินทาง และจงทำดีต่อบิดามารดาของท่าน โดยการปฏิบัติกับท่านทั้งสองด้วยสิ่งทีดีงาม จงรู้ไว้เถิดว่าสิทธิของทั้งสองที่มีต่อท่านยิ่งใหญ่ซึ่งอัลกุรอานและหะดีษของท่านนบีได้ชี้นำไว้ ท่านอย่าได้ปล่อยปะละเลยต่อสิ่งนี้ ไม่เช่นนั้นแล้วท่านจะเสียใจ และท่านอย่าได้ลืมที่จะทำดีต่อญาติพี่น้องและเพื่อนบ้าน ผู้หลักผู้ใหญ่และผู้น้อยเพราะมันเป็นสิ่งที่อัลลอฮฺและท่านนบีได้ชี้นำไว้ อัลลอฮฺได้ตรัสว่า
﴿ وَأَحۡسِنُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ١٩٥ ﴾ [البقرة: ١٩٥]
ความว่า “และจงทำดีเถิด แท้จริงอัลลอฮฺนั้นทรงรักผู้ทำความดีทั้งหลาย” (อัล-บะเกาะเราะฮฺ 195)
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้กล่าวว่า
«إِنَّكُمْ لَا تَسَعُوْنَ النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وُحُسْنُ الْخُلُقِ»
ความว่า “แท้จริง พวกท่านไม่สามารถที่จะทำให้ผู้คนพอใจด้วยทรัพย์สินของพวกท่านดอก ทว่า พวกท่านสามารถที่จะทำให้ผู้คนพอใจท่านได้ด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้มและนิสัยที่ดีงาม”
ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้กล่าวแก่ท่านมุอาซว่า
«اتَّقِ اللهَ حَيْثُمَا كُنْتَ، وَأَتْبِعِ السَّيِّئَةَ الحَسَنَةَ تَمْحُهَا، وَخَالِقِ النَّاسِ بِخُلُقٍ حَسَنٍ»
ความว่า “จงยำเกรงต่ออัลลอฮฺ ณ ที่ใดก็ตามที่ท่านอยู่ และจงลบล้างความชั่วด้วยความดี และจงคลุกคลีกับผู้คนด้วยมารยาทที่ดีงาม” (อัล-ติรมีซีย์ 1987, อะห์มัด 5/153)
นักกวีท่านหนึ่งได้กล่าวว่า
أحسن إلى الناس تستعبد قلوبهم
ความว่า “จงทำดีต่อผู้คนเถิด แล้วท่านก็จะผูกมัดหัวใจของพวกเขาได้ เพราะหลายครั้งแล้ว ที่ความดีงามได้ผูกมัดหัวใจผู้คนไว้”
จงแสดงความยินดีต่อทารกที่เกิดใหม่ และขอดุอาอ์ให้เด็กน้อยด้วยกับดุอาอ์ที่ปรากฏจากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม จงเยี่ยมเยียนพี่น้องของท่านที่ได้รับความทุกข์ยากท่านจะได้ผลบุญในสิ่งนั้น และจะได้รับดังเช่นที่พวกเขาได้รับในผลบุญ และจงยึดมั่นด้วยกับอัคลาคที่ถูกบัญญัติไว้และมารยาทอิสลามและออกห่างจากมารยาทที่ไม่ดีงามทั้งหลาย ขออัลลอฮฺทรงทำให้เราและท่านเป็นหนึ่งในผู้ที่ยึดมั่นกับอัคลากที่ศาสนาได้บัญญัติไว้ และออกห่างจากมารยาทที่ไม่ดีงามทั้งหลาย แท้จริงพระองค์ทรงมีความปรีชาสามารถในทุกๆ สิ่ง และทรงคู่ควรยิ่งในการตอบรับดุอาอ์ของปวงบ่าว
ขอพระองค์ประทานเศาะละวาตแก่ท่านนบีของเรา และบรรดาเศาะหาบะฮฺของท่านทุกคนด้วยเทอญ